الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

222

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

امام ( ع ) به آن اشاره فرموده است ، حتّى در روايات اسلامى به عنوان « پيامبر درون » از آن ياد شده ، چنان كه در حديث معروف امام كاظم ( ع ) مىخوانيم كه فرمود : « انّ للّه على النّاس حجّتين حجّة ظاهرة و حجّة باطنة فامّا الظّاهر فالرّسل و الانبياء و الائمة عليهم السّلام و امّا الباطنة فالعقول ، براى خداوند دو حجّت بر مردم است ، حجّتى آشكار و حجّتى پنهان . امّا حجّت آشكار ، پيامبران و رسولان و ائمه - عليهم السلام - هستند و امّا حجّت باطن ، عقلها و خردها مىباشد » . « 1 » ولى با اين حال پيداست كه اين رسول باطن ، رسالت محدودى دارد ، در حالى كه رسول ظاهر كه متّكى به منبع وحى و علم بىپايان خداست رسالتش نامحدود است . از اين جا ، پاسخ سفسطهء برهمايها روشن مىشود . آنها مىگويند : آنچه پيامبران براى ما مىآورند از دو صورت خارج نيست يا عقل ما درك مىكند يا نه ، اگر عقل ما آن را درك مىكند نيازى به زحمت پيامبران نيست و اگر درك نمىكند يعنى نامعقول است ، قابل قبول نيست ، زيرا هيچ انسانى زيرا بار مطلب نامعقول نمىرود . اشكالى كه در اين استدلال به چشم مىخورد اين است كه آنها ميان نامعقول و مجهول ، فرق نگذاشته‌اند . گويى تصوّرشان اين بوده كه عقل همه چيز را درك مىكند ، در حالى كه در اينجا يك تقسيم سه‌گانه داريم : مطالبى كه به ما عرضه مىشود يا موافق با حكم عقل است يا مخالف و يا مجهول . و به جرأت مىتوان گفت قسمت عمدهء مطالب ، جزء گروه سوّم ، يعنى مجهول است و درست فعاليت پيامبران در همين بخش است . اضافه بر اين ، ما غالبا در ادراكات عقلى خود نيز گرفتار وسوسه‌هايى مىشويم كه نكند خطا و اشتباهى در آن باشد ، اينجاست كه تأييد پيامبران و به تعبيرى ديگر تأييد عقل با نقل مىتواند ما را در داده‌هاى عقلى مطمئن سازد و

--> ( 1 ) اصول كافى ، جلد اوّل ، صفحهء 16 .